Balkenbrij

November is vanouds de slachtmaand. Tijd om aan balkenbrij te denken. Balk in het woord heeft niets te maken met een wim aan de zolder, waar worsten aan werden gehangen. Volgens een etymologisch woordenboek is het afkomstig van gebalchte (darmen, pens). Het verkleiningswoord is balgekijn (buik, ingewanden uit de slacht). Hoe het er in onze omgeving aan toe ging met het maken van balkenbrij, stond in Old Ni-js, het lijfblad van de Heemkundekring Bergh, nummer 24, inclusief het recept.

Op ut platteland wier vroege tege de winte zowat huus an huus un poetje geslach. Veural in de oorlog, toen ut vleis betuun was. Ut brach un hoop wark met zich met, dat slachte, maor ook un hoop plezier.

( foto overgenomen uit "1000 jaar Gendringen" door dhr.J.Thoben )

At ut poetje doodgemaak was, wier ut op de leer gehange en los gesnèije en wiere de long en de maag, ut hart, de lèver enzovoort d'r uut gehaald. Dan mos ut beeske 24 uur bestarve en daornao wier ut uutgebeend. Ut spek wier in vier zi-je gesnèije, gezalte en in de kuup gedaon. De schinke wiere ook gezalte, maor die kwamme in witte katoene zekskes in de wim te hange um te dreuge; die wiere zuunig bewaard veur zon- en feesdage. Veur ut make van de wos, zwademaag, heufkèès en balkebri-j kwam d'r meestal een vrou die daor zo'n bietje eur stiel van gemaak had. Balkebri-j was ut letste wat gemaak wier. Daorveur wier ut nat gebruuk waor de woste in gekaok wazze: duk kaokte d'r un wos kapot en dat gaf un lekkere smaak an de balkebri-j. Ut is hèvig lekker ète en daorum zal ik ow ut resep deurgève. D'r is veur neudig: 5 à 6 lite wostenat, un varkeskop zonder de kinnebakke, un stukske vet spek, zalt pèper, kruudnègelgruus, anderhalf pond boekweitmèèl of pannekoekmèèl, gewoon mèèl um de kom te bestrèuje. Varkeskop en spek in ut wostenat kaoke met zalt nao smaak. At ut vleis gaar is, spek en vleis deur de vleismesjien male. Krujje met pèper en kruudnègelpoeier. Ut geheel met water anvulle tot ut weer 5 of 6 liter is. Opni-j an de kaok brenge en ut boekweitmèèl of ut pannekoekemèèl dur in streuje en goed ruure tot ut un stieve bri-j is. Dan in met méél bestreujde komme övedoe-n. At de balkebri-j kold is kuj ut in plate sni-je en bakke. Eèt ze!

(aangeleverd door de Heemkundekring)